words per minute
14
manhtienhp92
00:00
Speed
Thời còn đi học, trong đám bạn cùng lớp, tôi thường phân định bọn họ thành hai loại: nhóm thông minh và nhóm nhớ lâu.
Nhóm thông minh là những người có khả năng thu nạp thông tin một cách nhanh chóng với lối tiếp nhận đa chiều. Để gợi nhớ lại thông tin quan trọng, họ thường dựa vào những mảnh vỡ ký ức trong đầu để suy luận ra đáp án. Tới kỳ thi cuối kỳ, họ không cần nhiều nỗ lực ôn tập nhưng vẫn đạt điểm tuyệt đối.
Trong khi đó, nhóm nhớ lâu (trong đó có tôi), nhóm này thường có xu hướng trông chờ vào đáp án của giảng viên hơn là tự tìm hiểu trước mọi thứ. Thường thì họ học như tụng kinh và làm bài tập rất nhiều để nhớ, nhưng chẳng hiểu gì. Kết quả, mỗi kỳ thi là một cực hình.
Ban đầu tôi không nghĩ mình sẽ có khả năng như nhóm đầu tiên. Về sau tôi nhận ra rằng, não bộ của từng người đều có cơ chế hoạt động giống nhau. Sự vượt trội về khả năng ghi nhớ tối ưu nhất, chỉ được tạo ra khi một ai đó nắm được cách vận hành của não bộ.
Để tìm hiểu về vấn đề này, hãy cùng tôi đào sâu vào những công trình nghiên cứu khoa học nhằm tìm ra bí quyết của nhóm thông minh là gì.
I. Ký ức như cơn gió, chúng đến rồi đi.
Não bộ có rất nhiều kiểu trí nhớ khác nhau. Nhưng theo nhà sinh học phân tử John Medina, mọi loại trí nhớ đều tuân theo bốn giai đoạn xử lý:
Mã hoá Lưu giữ Nhớ lại Quên.
Đầu tiên là mã hoá. Theo sinh lý học, mã hoá là quá trình não chuyển đổi các nguồn năng lượng từ bên ngoài như ánh sáng, âm thanh, mùi hương,… thành các mẫu điện nơron mà não có thể hiểu được. Đối với tâm lý học thuần tuý, mã hoá là cách thức chúng ta có thể hiểu, chú ý và cách tổ chức thông tin với mục đích lưu trữ.
Tiếp theo là lưu trữ. Não bộ chúng ta có nhiều vùng lưu trữ khác nhau. Khi chúng ta mã hoá một đối tượng nào đó với đa dạng nguồn thông tin như: âm thanh, hình ảnh, mùi hương, cảm giác hay sự khơi gợi cảm xúc,... thì não bộ sẽ mã hoá những mảnh thông tin này thành ký ức, và lưu chúng trong các “ngăn kéo” tương ứng nguồn thông tin cụ thể như trên. Ví như một em bé tiếp xúc với một sinh vật nhiều lông thông minh và thân thiện, biết sủa gâu gâu, có mùi khó ngửi, bố mẹ đứa bé gọi sinh vật đó là “con chó”. Như vậy, não bộ của đứa bé sẽ lưu trữ các mảnh ký ức về âm thanh “gâu gâu”, hình ảnh của “sinh vật thuộc họ chó” và tên gọi “con chó” của sinh vật này.
Kế đến là nhớ lại. Vì lưu trữ ký ức về một đối tượng trong nhiều “ngăn kéo” khác nhau. Não thường có xu hướng chồng chất và xáo trộn các mảnh ký ức này. Hậu quả để lại là bạn trở thành kẻ bịa chuyện bất đắc dĩ trong các cuộc tám nhảm, hoặc là mơ mộng những chuyện phi thường, kiểu như bạn mơ thấy con vịt đầu chó chẳng hạn. Tất nhiên, nếu muốn ký ức trở nên chính xác và bền vững, bạn phải tạo ra các “đường mòn nơron” kết nối não hải mã (trí nhớ ngắn hạn) với vỏ não (trí nhớ dài hạn).
Cuối cùng là quên. Não buộc phải làm kém bền những ký ức không quan trọng, nhằm ưu tiên những ký ức quan trọng hơn. Bạn nên cảm ơn bộ não bình thường của bạn có chứng quên tạm thời, nếu bạn nhớ tất cả mọi chi tiết mà không thể quên, đó là một cực hình dày ải bộ não. Người mắc hội chứng Hyperthymesia có bộ nhớ cực khủng. Họ ghi nhớ rất nhiều tiểu tiết trong đời sống, nhưng họ không bao giờ "xóa" được lượng lớn ký ức này. Jill Price – nữ nhà văn người Mỹ bị mắc hội chứng Hyperthymesia đã chia sẻ: “Nó không ngừng nghỉ, không thể kiểm soát và hoàn toàn mệt mỏi… Hầu hết đều gọi nó là một món quà nhưng tôi gọi nó là gánh nặng. Tôi chạy toàn bộ cuộc sống của mình qua đầu mỗi ngày và nó khiến tôi phát điên!”